Instalacja elektryczna w blokach budowanych w Polsce w latach 60. i 70. ma dziś od 50 do 60 lat, co w zdecydowanej większości przypadków przekracza jej bezpieczny okres eksploatacji. Właściciel remontujący mieszkanie w takim budynku staje przed pytaniem nie "czy", ale "kiedy" i "w jakim zakresie" przeprowadzić wymianę.
Oznaki zużycia instalacji wymagające natychmiastowej reakcji
Wyłączniki nadprądowe wypadające przy uruchamianiu kuchenki, pralki lub zmywarki to sygnał, że obwody elektryczne są przeciążone i nie odpowiadają obecnym normom obciążeniowym. Instalacja z lat 70. projektowana była dla mocy szczytowej 2 do 4 kW na mieszkanie, bo inwestorzy tamtego okresu nie przewidywali lodówki, pralki, zmywarki i klimatyzacji pracujących jednocześnie. Dzisiejsze mieszkanie zużywa od 6 do 12 kW w szczycie, co przy starych bezpiecznikach i aluminiowym okablowaniu generuje ryzyko pożaru. Zapach przypalania z gniazdek lub ścian to sygnał wymagający natychmiastowego odcięcia zasilania i wizyty elektryka.
Brak gniazd z bolcem uziemiającym to kolejny wskaźnik instalacji z okresu sprzed lat 80. Nowoczesny sprzęt AGD i elektronika wymagają gniazd trójznikowych z uziemieniem ze względów bezpieczeństwa. Instalacja bez uziemienia nie chroni użytkownika przed porażeniem przy uszkodzeniu izolacji urządzenia. Wymiana samych gniazd bez wymiany okablowania jest możliwa technicznie, ale nie rozwiązuje problemu aluminium i nie zapewnia uziemienia zgodnego z normą PN-HD 60364-7-701 wymaganą dla pomieszczeń mokrych.
Aluminium czy miedź: dlaczego to ma znaczenie?
Okablowanie aluminiowe stosowane w budownictwie mieszkaniowym w Polsce do początku lat 80. ma trzy poważne wady w porównaniu do miedzi. Po pierwsze, aluminium ulega utlenieniu na styku z zaciskami gniazdek i wyłączników, co zwiększa opór w miejscu połączenia i generuje ciepło. Po drugie, aluminium jest bardziej kruche niż miedź i po kilkudziesięciu latach eksploatacji i termicznym rozszerzaniu się podczas pracy pęka przy styku z zaciskami. Po trzecie, przekrój aluminium dla tej samej rezystancji musi być większy niż miedzi, więc kable aluminiowe z lat 70. mają efektywnie niższą dopuszczalną obciążalność niż wskazywałby ich wymiar fizyczny po dekadach degradacji.
Wymiana okablowania aluminiowego na miedziane przy okazji remontu mieszkania to decyzja inwestycyjna, której koszt przy 50-metrowym mieszkaniu wynosi od 4000 do 8000 zł za robociznę i materiały. Przy remoncie generalnym, kiedy ściany i podłogi są odkryte dla glazury i gładzi, prace elektryczne wykonuje się taniej i szybciej, bo firma remontowa Włocławek pracuje przy odsłoniętych bruzdach. Odkładanie wymiany na "po remoncie" oznacza konieczność ponownego kucia ścian i niszczenia świeżych wykończeń.
Co obejmuje wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu?
Standardowy zakres wymiany instalacji elektrycznej w mieszkaniu w starym bloku obejmuje: nową rozdzielnię z wyłącznikami nadprądowymi i różnicowoprądowymi, okablowanie miedziane od rozdzielni do każdego gniazda i włącznika, gniazda trójznikowe z uziemieniem, osobne obwody dla kuchni, łazienki i wysokoprądowych urządzeń AGD. Norma PN-HD 60364 wymaga osobnego obwodu 16A dla zmywarki, osobnego dla płyty indukcyjnej i osobnego dla pralki. Stara instalacja zazwyczaj obsługuje całe mieszkanie jednym lub dwoma obwodami, co nie spełnia tych wymagań.
Czy można wykonać częściową wymianę instalacji?
Częściowa wymiana, obejmująca na przykład tylko kuchnię i łazienkę, jest możliwa i sensowna, gdy remont dotyczy tylko tych pomieszczeń. Elektryk ocenia stan instalacji w częściach, które nie będą wymieniane, i informuje właściciela o ryzyku związanym z połączeniem nowej miedzi ze starym aluminium w tej samej rozdzielni. Przy połączeniu aluminium i miedzi konieczne jest stosowanie specjalnych złączy bimetalowych, które eliminują ryzyko korozji elektrochemicznej w miejscu styku. Pominięcie tego elementu przy oszczędnościowej wymianie częściowej prowadzi do problemów szybciej niż gdyby nie przeprowadzać wymiany wcale.
Przy remontach etapowych warto zaplanować wymianę instalacji w pierwszym roku, nawet jeśli wykończenia zostaną odłożone na kolejne lata. Instalacja w ścianach i podłogach musi być wykonana przed tynkami i wylewkami, a nie po nich. Właściciel, który wykona gładzie i malowanie przed wymianą okablowania, będzie musiał kuć nowo wykończone ściany i przemalowywać je ponownie. Jeśli planujesz też modernizację instalacji w domu, optymalnie wykonać obie inwestycje jednocześnie.
Najczęściej zadawane pytania
Co obejmuje wycena wymiany instalacji elektrycznej w mieszkaniu?
Całkowita wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu obejmuje okablowanie, rozdzielnię, gniazda i włączniki, przy czym zakres i koszt zależą od metrażu, liczby obwodów i aktualnego stanu instalacji. Przy starszych blokach z okablowaniem aluminiowym wymagającym wymiany całości zakres jest zazwyczaj szerszy. Dokładna wycena wymaga wizji lokalnej elektryka.
Jak długo trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu?
Przy mieszkaniu 50 metrów kwadratowych z pełną wymianą okablowania i rozdzielni elektryk pracuje zazwyczaj od 3 do 5 dni roboczych. Przy wymianie przy odsłoniętych ścianach (podczas remontu generalnego) czas jest krótszy niż przy kuciu nowych bruzd w istniejących tynkach. Odbiór instalacji przez elektryka z uprawnieniami SEP zajmuje pół dnia i jest obowiązkowy.
Czy wymiana instalacji elektrycznej wymaga zezwolenia?
Wymiana instalacji wewnątrz mieszkania w zakresie nieingerującym w instalacje wspólne budynku nie wymaga pozwolenia na budowę. Przy pracach dotyczących przesunięcia tablicy bezpiecznikowej lub zmiany głównego przyłącza konieczna jest zgoda zarządcy budynku. Prace instalacyjne powinny być wykonane przez elektryka z uprawnieniami i zakończone protokołem pomiaru rezystancji izolacji.
Co to jest wyłącznik różnicowoprądowy i czy jest obowiązkowy?
Wyłącznik różnicowoprądowy (RCD) wykrywa upływ prądu i wyłącza zasilanie w ciągu od 30 do 100 milisekund, chroniąc użytkownika przed porażeniem. Norma PN-HD 60364 wymaga stosowania wyłączników różnicowoprądowych w obwodach zasilających łazienki, kuchnie i gniazda ogólne. Stare rozdzielnie z samymi bezpiecznikami toplikowymi nie spełniają tego wymagania. Wymiana rozdzielni na nowoczesną z wyłącznikami nadprądowymi i różnicowoprądowymi to minimum przy każdej modernizacji instalacji elektrycznej.